De mooie glim­lach van de buur­man, de kleine waar­de­ring van de col­lega, de teke­ning van een kind — dank­baar­heid begint met kleine dingen en is enorm belang­rijk voor ons wel­zijn. Maar hoe zeer we ook de dank­baar­heid van ande­ren waar­de­ren, we ver­ge­ten vaak zelf dank­baar te zijn. Naar ande­ren en ons­zelf. Wan­neer heb je voor het laatst dank­je­wel“ gezegd?

Waar­voor moet ik dank­baar zijn?

Ieder­een kent het warme gevoel, dat door je hele lichaam stroomt en je hart doet bar­sten: Dank­baar­heid. Hoe mooi en belang­rijk deze emotie ook is, we focus­sen er ons zelden op. Iedere dag is er veel om dank­baar voor te zijn. Vaak haas­ten we ons dage­lijks leven door op de auto­ma­ti­sche piloot en nemen we het als van­zelf­spre­kend dat het lichaam sim­pel­weg mee­doet. Wan­neer de dingen een­maal te veel worden en je gezond­heid er onder lijdt, hebben we alleen maar een hekel aan onze tekort­ko­min­gen in plaats van dat we dank­baar zijn voor hoe goed ons lichaam voor ons gewerkt heeft. Zelfs als we gezond zijn zoeken we vaak naar fouten, bij­voor­beeld in ons uiter­lijk of in hoe fit we zijn.

Ons lichaam zorgt ervoor dat we vier­en­twin­tig uur per dag, zeven dagen per week de brood­no­dige zuur­stof krij­gen, voed­sel in ener­gie ver­an­dert en ons in staat stelt ons leven te leiden. Reden genoeg om dank­baar te zijn en dat ook te laten zien!

In kleine stap­pen naar een posi­tie­vere levens­hou­ding

Soms lijkt het alsof niets gaat zoals jij het wilt. De her­se­nen ver­wer­ken de nega­tieve indruk­ken, laten ze ster­ker naar voren komen en ver­vor­men zo onze waar­ne­ming. Geluk­kig kunnen dank­baar­heids­oe­fe­nin­gen ons helpen om een​veel posi­tie­vere kijk op de wereld te ont­wik­ke­len.

Onge­acht wat er gebeurt in het leven, er zijn altijd dingen waar je dank­baar voor kunt zijn. Deze kleine stra­len van hoop kunnen veel doen om je door moei­lijke tijden te lood­sen. Een een­vou­dige oefe­ning is bij­voor­beeld om een dag­boek bij te houden waarin je drie dingen opschrijft waar je dank­baar voor bent. Een andere oefe­ning is om je s avonds drie dingen her­in­ne­ren die je op die dag geluk­kig maak­ten — hoe leven­di­ger, des te ster­ker het effect op de her­se­nen.

Zelfs als het een paar dagen moei­lijk is om iets te vinden, helpt het resul­te­rende opti­misme om het beeld aan de posi­tieve kant van het leven te scher­pen. Stu­dies tonen aan dat regel­ma­tige dank­baar­heids­oe­fe­nin­gen zelfs pati­ën­ten met ern­stige ziek­ten helpen om zich beter en opti­mis­ti­scher te voelen en langer te slapen.

Hoe dank­baar­heid de her­se­nen trans­for­meert — en onze rela­ties

Een andere manier om meer dank­baar­heid te ont­wik­ke­len is door medi­ta­tie. Het feit dat de her­se­nen gelei­de­lijk ver­an­de­ren door medi­ta­tie is voor velen niet nieuw. Hoe dank­baar­heid de her­se­nen, en dus het gedrag, trans­for­meert werd pas rela­tief recent ont­dekt. Dank­baar­heid is niet alleen een emo­ti­o­nele reac­tie maar is nauw ver­bon­den met bin­ding, belo­ning, empa­thie en mora­li­teit. Ieder­een die weet hoe­veel posi­tieve dingen er in zijn eigen leven zijn wordt guller en minder snel van zijn apro­pos gebracht in situ­a­ties die ande­ren bevoor­de­len. Dit ver­sterkt vriend­schap­pen, rela­ties en het eigen zelf­beeld. Dit helpt op zijn beurt om meer ont­span­nen tijden te door­staan waar het even wat minder soepel gaat.


Dank­baar­der worden door medi­ta­tie:
Nu gratis begin­nen




Dank­baar­der door medi­ta­tie: weten­schap­pe­lijke stu­dies

Hoe word je dank­baar­der? (Rao & Kemper, 2016)

Om te con­tro­le­ren óf en hoe medi­ta­tie leidt tot meer dank­baar­heid, hebben weten­schap­pers, gezond­heids­wer­kers (ver­pleeg­kun­di­gen, fysi­o­the­ra­peu­ten, maat­schap­pe­lijk wer­kers, enz.) ver­schil­lende medi­ta­tie­mo­du­les vol­tooid. Wat geen ver­ras­sing is voor erva­ren medi­ta­tie, kan nu weten­schap­pe­lijk worden bewe­zen: het leren en uit­voe­ren van de medi­ta­ties heeft aan­toon­baar de dank­baar­heid van alle deel­ne­mers ver­groot. Om te pro­fi­te­ren van de effec­ten van toe­ge­no­men dank­baar­heid, is de prak­tijk van dank­baar­heids­me­di­ta­tie het beste.

Hoe ziet dank­baar­heid in het brein eruit? (Fox et al., 2015)

Waar pre­cies dank­baar­heid in de her­se­nen plaats­vindt, onder­zoch­ten de onder­zoe­kers rondom Glenn Fox door middel van mag­ne­tic reso­nance ima­ging (MRI). De eer­dere ver­on­der­stel­ling dat dank­baar­heid gewoon een emotie is, werd op deze manier weer­legd. Als opmaat naar het onder­zoek lazen de proef­per­so­nen bio­gra­fi­sche ver­ha­len van over­le­ven­den van de Holo­caust, wiens leven gered was door hulp van ande­ren. De stu­die­deel­ne­mers zouden zich­zelf in hun posi­tie moeten ver­plaat­sen en zich con­cen­tre­ren op wat ze in hun plaats zouden hebben gevoeld. Het nemen van het first-person per­spec­tive‘ was hier een belang­rijke factor die onder­scheid maakt tussen dank­baar­heid en empa­thie. Zoals ver­wacht, voel­den de proef­per­so­nen grote dank­baar­heid dat een andere per­soon zich­zelf in gevaar zou bren­gen om hen te helpen.

In MRI’s van de her­se­nen werd aan­ge­toond dat de dank­baar­heid die de vrij­wil­li­gers voel­den voor­na­me­lijk werd geac­ti­veerd door twee hersenregio’s: de voor­ste cin­gu­late cortex (ACC) en de medi­ale pre­fron­tale cortex (mPFC). Ener­zijds zijn deze twee regio’s gere­la­teerd aan emo­ti­o­nele ver­wer­king –dank­baar­heid is daarom een​emotie – , ander­zijds zijn ze ook gere­la­teerd aan inter­per­soon­lijke bin­ding, aan het belo­nen van soci­ale inter­ac­ties, aan morele oor­de­len en aan het ver­mo­gen om men­tale toe­stan­den van ande­ren te her­ken­nen. Dank­baar­heid is daarom dus ook een com­plex soci­aal proces dat van vele fac­to­ren afhan­ke­lijk is. Wan­neer je dank­baar­heid ver­sterkt, bij­voor­beeld door medi­ta­tie, dan beïn­vloed je tege­lij­ker­tijd ook de andere gebie­den.

Hoe een dank­baar­heids­dag­boek werkt (Emmons & McCul­lough, 2003)

Onder­zoe­kers van de Uni­ver­sity of Cali­for­nia en Uni­ver­sity of Miami bestu­deer­den het effect van dank­baar­heid op het alge­mene wel­zijn. Hier­voor hiel­den de deel­ne­mers gedu­rende drie maan­den een dank­baar­heids­dag­boek bij waar­bij ze voort­du­rend vragen beant­woor­den over ver­schil­lende aspec­ten van hun wel­zijn. De groot­ste impact werd erva­ren door de deel­ne­mers die dage­lijks dingen hadden geno­teerd waar­voor ze dank­baar waren. Ze ervoe­ren meer posi­tieve gevoe­lens zoals vreugde en geluk en ze rap­por­teer­den een hoger alge­heel wel­zijn dan de con­tro­le­groep.

Aan­vul­lend werden mensen met neu­ro­mus­cu­laire ziek­ten onder­zocht. Ook deze groep rap­por­teerde meer posi­tieve gevoe­lens en beter wel­zijn dan de pati­ën­ten in de con­tro­le­groep. Boven­dien zagen ze de komende tijd opti­mis­ti­scher in en slie­pen meer uren per nacht dan de con­tro­le­groep.